'Masai-vrouwen kunnen en durven eindelijk praten'

 

Samen met gelukscoach Leo Bormans heeft Saitoti Kitasho vorig jaar vijf zaalshows gegeven in België. Onze collega van Trias Tanzania bracht een ontwapenend verhaal over de manier waarop de Masai geluk beleven. Wat niet betekent dat alles koek en ei is bij de semi-nomadische veehouders in het noorden van Tanzania. Van de strijd tegen vrouwengeweld maakt Saitoti zijn levenswerk. Hij doet dat als Trias-medewerker én als boegbeeld van zijn Masai-gemeenschap. 

Hebben meisjes en vrouwen het bij de Masai moeilijker dan elders in Tanzania?
Saitoti Kitasho: 'Je moet weten dat de Masai een sterk verankerde cultuur hebben. Eén van de eigenschappen van onze cultuur is dat vrouwen een andere behandeling krijgen, waardoor we met een aantal praktijken opgescheept zitten die niet vrouwvriendelijk zijn. Vrouwen kunnen bijvoorbeeld geen eigendom zoals koeien of grond verwerven. Ook onderwijs is een mannenzaak. De regio waar de Masai rondtrekken, is één van de streken in Tanzania waar de ongelijkheid tussen man en vrouw de meest problematische proporties aanneemt.'

Bestaan daar cijfers over?
'In 2017 werden over het hele land 13.457 gevallen van kindermishandeling gemeld bij de politie, meestal gaat het om geweld tegen meisjes. Dat was een stijging van 27 procent in vergelijking met het jaar voordien. In Arusha zijn 972 dossiers in de statistieken beland, en dat is de regio waar de Masai wonen en werken. Enkel in Temeke, Tanga, Dodoma en Kinondoni werden nog meer gevallen van agressie tegen kinderen opgetekend.'

De voorbije jaren heeft Trias veel energie geïnvesteerd in een aantal vrouwenprojecten. Hebben die resultaten opgeleverd?
'We zijn heel tevreden. In de kleine dorpen van de Masai hebben we coöperatieve spaarbanken geprofessionaliseerd. Samen hebben 9.000 vrouwen een bedrag van 578.000 euro gespaard. Met dat geld geven ze kleine leningen aan elkaar, waarmee ze een eigen zaak opstarten.' 

Die spaarkassen zijn ook een belangrijke ontmoetingsplaats voor de Masai-vrouwen?
'Absoluut. De vrouwen praten er over gevoelige thema's die ze alleen als vrouwen onder elkaar kunnen bespreken. Steeds vaker durven ze op basis van die gesprekken duidelijke standpunten innemen. Het gevolg is dat de vrouwen voortaan ernstig genomen worden door hun echtgenotes én door de overheid. Vroeger werden vrouwen bijvoorbeeld nooit ingeschakeld bij voorlichtingscampagnes, terwijl dat nu eerder regel dan uitzondering is.'

Eén van dergelijke campagnes is Tapala, een initiatief waarmee Trias en een lokale partner het geweld tegen meisjes en vrouwen aanklagen. Lukt dat?
'We geven een opleiding aan acht lokale voorlichters die voor bewustwording en gedragsverandering moeten zorgen in acht dorpen. Om hun activiteiten te organiseren, maken die voorlichters onder meer gebruik van de spaarbanken. Dat is een ideaal platform om vrouwen te bereiken, want gemiddeld bestaat 86 procent van die spaarkassen uit vrouwen.'

Met onze campagne wijzigen we de mindset bij iedereen. Zowel bij mannen als bij vrouwen, zowel bij onze leiders als alle andere mensen.

Saitoti Kitasho, medewerker van Trias en Masai-leider

Opmerkelijk is dat jullie ook een soort studentenclubs oprichten?
'Preventie op school is voor ons een belangrijk aandachtspunt en daarom nemen we diverse maatregelen. Zo werken we samen met de scholen aan een gedragscode tegen gendergeweld. En samen met de overheid bekijken we hoe de inspecties van hun controleurs meer probleemgevallen aan het licht kunnen brengen in de scholen. Tot slot zijn er nog onze clubs die we oprichten voor de leerlingen. Die clubs worden aangestuurd door leerkrachten, maar de leerlingen spelen zelf een belangrijke rol in de ontwikkeling ervan. De meisjes leren in hun club wat hun rechten zijn en hoe ze voor die rechten kunnen opkomen. De jongens krijgen voorbeelden van goede genderpraktijken. We leren hen ook hoe ze moeten reageren als ze getuige zijn van gendergeweld. De clubs krijgen in totaal tachtig tablets om hun activiteiten op een kwaliteitsvolle manier te organiseren.'

Met die tablets is er iets bijzonder aan de hand, want jullie hebben er een nieuwe app op geïnstalleerd, die jullie zelf ontwikkeld hebben?
'Ja, dat klopt. Met de app kunnen gebruikers enerzijds informatie over gender consulteren. Anderzijds kunnen ze met de tablet ook meteen een klacht indienen. Deze toepassing moet voor meisjes de drempel verlagen om over hun problemen te communiceren. Dat is belangrijk, want in het verleden hadden veel meisjes schrik om voor hun rechten op te komen, uit vrees voor represailles. Met folders en ander communicatiemateriaal voeren we overal in de dorpen promotie voor het gebruik van onze app.'

Maak eens een tussenbalans op van de campagne. Hoe ver staan jullie?
'We hebben tot hiertoe betere resultaten geboekt dan de doelstellingen die we aanvankelijk voor ogen hadden. Met onze sensibiliserende activiteiten bereikten we 10.000 mensen, voor zeventig procent gaat het om vrouwen. We konden de inwoners van de Masai-dorpen massaal mobiliseren door de opvoering van toneelvoorstellingen en de vertoning van een animatiefilm. Intussen werden ook 16 voorlichters opgeleid en 810 leerlingen kregen in hun club een gendertraining. Hetzelfde geldt voor 32 leerkrachten en inspecteurs. We verbeteren ook de schoolinfrastructuur, zodat de meisjes over eigen toiletten beschikken. Voor meisjes die op school willen overnachten, renoveren we slaapkamers.'

Welke uitdagingen staan nog op het programma?
'Onze app is nog maar pas gelanceerd. We zullen feedback opvragen bij de gebruikers om de applicatie uit te breiden en te verbeteren. Uiteraard willen we met onze sensibilisering nog meer groepen bereiken. Een belangrijke doelgroep is de overheid, want we willen dat alle instanties op hun niveau de rol spelen die ze moeten vertolken.'

Hoe kijk jij persoonlijk naar de Tapala-campagne vanuit jouw leidersrol in de Masai-gemeenschap?
'Dit is exact wat we nodig hebben. Interessant is dat ook de traditionele dorpsoversten mee betrokken worden in de campagne, want zij waken over onze culturele tradities. De Tapala-campagne wijzigt de mindset van iedereen in onze gemeenschap, zowel bij de leiders als alle andere mensen. Zo kunnen we samen aan de noodzakelijke verandering werken.'

 

Bekijk de animatievideo van Tapala