'Dankzij Trias kan de coronacrisis ons een fantastische innovatie opleveren'

In de centrale Andesregio van Ecuador hebben 500 boerengezinnen hun krachten gebundeld in de groentecoöperatie Pacat. Waar ze vroeger afhankelijk waren van de overlevingslandbouw, combineren ze vandaag hun passie voor biodiversiteit met een meer marktgerichte aanpak van hun groenteproductie. Drijvende kracht achter Pacat is de inmiddels 65-jarige oprichtster en voorzitster Luz Villacís. Ze probeert haar coöperatie door de coronacrisis te loodsen.

In 2006 stond je mee aan de wieg van Pacat. Wat is het verhaal achter de oprichting van de groentecoöperatie?
Luz Villacís: 'Tot aan mijn pensioen heb ik 38 jaar in het onderwijs gestaan. Maar ik heb ook altijd een eigen boerderij gerund, waar ik me vooral gespecialiseerd heb in de bijenteelt en medicinale toepassingen van honing. 15 jaar geleden trok ik samen met een aantal andere agro-ecologische telers naar de Plaza Pachano in Ambato. Op dat marktplein hebben we ons eerste marktje ingericht. We legden onze biologische producten gewoon op een plastic zeil, want niemand beschikte over standmateriaal. En veel consumenten waren er nog niet, want ik herinner me dat de verkopers vooral veel producten geruild hebben met elkaar. Achteraf bekeken, was dat eigenlijk de start van Pacat.'

Pacat is intussen uitgegroeid tot een flinke coöperatie die bestaat uit 34 basisgroepen van biologische groentetelers. Hoe is het groeiproces verlopen?
'We hebben allemaal een passie voor agro-ecologische landbouw, maar op ons eentje waren we nooit zo ver geraakt. Het provinciebestuur heeft ons geholpen met de irrigatie van onze akkers en twee voorlichters zorgen voor teelttechnische begeleiding. De hogeschool van Ambato heeft ons geholpen met de certificering van onze biologische producten. En ook Trias heeft een belangrijke rol gespeeld in de ontwikkeling van Pacat.' 

Kan je daar iets meer over vertellen?
'Trias heeft de werking van onze organisatie verstevigd, met bijzondere aandacht voor de participatie van vrouwen en jongeren. We hebben ook geleerd hoe we als coöperatie de gezamenlijke verkoop van onze biologische groenten beter kunnen aanpakken. Op het vlak van marketing hebben we grote stappen voorwaarts gezet, met als uithangbord de wekelijkse zaterdagmarkt in Ambato, waar 130 leden van Pacat meer dan 90 verschillende producten verkopen.'

Is die markt nog open, nu Ecuador zo zwaar getroffen wordt door Covid-19?
'Ja, ik zorg er als voorzitster voor dat de infrastructuur voortdurend ontsmet wordt, ik regel de verdeling van beschermingsmateriaal en mondmaskers, en ik zorg ervoor dat consumenten niet samentroepen. Ze moeten op anderhalve meter afstand van elkaar blijven. Sommige leden zien het niet zitten om in deze moeilijke tijden hun boerderij te verlaten, waardoor een deel van hun productie verloren gaat. Aan diegenen die wel naar de markt komen, vraag ik dat ze bidden tot God en - vooral - dat ze alle voorzorgsmaatregelen strikt opvolgen.'

Krijgt Pacat ook tijdens de crisis steun van Trias? 
'Zeker. Trias heeft een belangrijke rol gespeeld in het project van de voedselmanden. Samen met coöperaties van quinoaproducenten en aardappelboeren stellen we manden samen die consumenten met één telefoontje kunnen bestellen. Zo moeten ze hun huis niet verlaten om zich te bevoorraden. Dit is een fantastische innovatie, waarvan ik hoop dat ze de coronacrisis zal overleven. Voor de logistiek krijgen we ook hulp van het landbouwministerie en de provinciale overheid, maar we doen er alles aan om het proces zelf helemaal in de vingers te krijgen. Na de crisis zijn we klaar om dit project op eigen kracht verder te zetten.'

Is het voor een gemiddeld boerengezin mogelijk om in het Andesgebergte een comfortabel leven te leiden als je niet aangesloten bent bij een sterke coöperatie?
'De prijzen voor landbouwproducten zijn meestal laag. Om wat winst te maken, moet een boerengezin haar producten rechtstreeks verkopen aan de consument ofwel moet je toegevoegde waarde creëren. Ik heb mijn granen altijd eigenhandig verwerkt waarna andere leden van Pacat er taarten op basis van volkorenmeel van bakten.'

Welke voordelen genieten de boerengezinnen die aangesloten zijn bij Pacat?
'Naast de grote zaterdagmarkt verkopen we de producten van onze leden ook aan supermarkten en restaurants. We organiseren workshops, waar onze telers bijvoorbeeld te weten komen van welke teelten ze op welke hoogte het meeste rendement kunnen verwachten. Verder beschikken we over een eigen spaarkas, zodat leden kunnen sparen en lenen (zie foto). Tot slot baten we een eigen winkeltje uit, waar onze mensen aan voordelige tarieven zaden, meststoffen, gewasbescherming en andere productiemiddelen aankopen.'

Kan je op je 65ste nog dromen?
'Natuurlijk, er zijn nog zoveel uitdagingen bij Pacat. Zo kunnen we de productie van onze groenten nog veel beter afstemmen op de verkoopskanalen. We hebben ook nood aan een eigen magazijn met een vrieskamer, waar we onze producten tijdelijk kunnen bewaren. Als coöperatie zouden we ook een eigen supermarkt kunnen oprichten, zowat we de winstmarge van onze producten zoveel mogelijk kunnen laten terugvloeien naar onze leden. Als je ziet wat we in een goeie tien jaar tijd hebben verwezenlijkt, is niets onmogelijk.'

 

 

 

VIDEO: Boerencoöperaties in het Andesgebergte

VIDEO: Trias in een notendop