'Mijn huis lijkt soms op een gevangenis'

12-10-2017
Arely Calles uit El Salvador is een goedlachse spring-in-'t-veld. Op het eerste gezicht ligt de wereld aan haar voeten. Maar niets is minder waar, zo blijkt tijdens een interview.

De 19-jarige Arely is één van de twaalf jongeren uit El Salvador die momenteel een tiendaagse rondreis maken langs middelbare scholen in Vlaanderen en Brussel. Ze doen dat in de aanloop naar de Action Day van Youca op 19 oktober.

17.000 jongeren van bij ons zullen op die dag aan de slag gaan bij een bedrijf of organisatie. Hun loon van 50 euro staan ze af aan een jongerenproject van Trias in El Salvador.

Zelfverzekerd

In dat Midden-Amerikaanse land versterkt Trias diverse verenigingen, waaronder de vrouwenorganisatie RUM. 'Mijn moeder is aangesloten bij een lokale afdeling', vertelt Arely. 'Drie jaar geleden mocht ik een keer meegaan om een leiderschapstraining te volgen.'

Het resultaat is meteen zichtbaar wanneer je Arely tegen het lijf loopt. De luide stem van deze babbelkous verraadt een flinke portie zelfverzekerheid. 'Vroeger was ik nochtans verlegen', zegt ze met blinkende pretoogjes. 'Maar dat is helemaal veranderd na die training. Dat heeft ook de voorzitster van de RUM opgemerkt, want ze heeft me ondanks mijn jeugdige leeftijd opgenomen in haar onderwijscomité. Daar ben ik trots op.'

Voor Arely zijn de vergaderingen bij de RUM een onbezoldigd verzetje tussendoor. Voor de rest heeft ze weinig omhanden. 'Ik heb een diploma van de middelbare school en help nu mee op de boerderij die mijn ouders huren. We telen vooral maïs en bonen, hoofdzakelijk voor eigen consumptie. Een deel van de oogst moeten we afstaan aan de eigenaar van de boerderij.'

Universiteit

Om wat inkomsten te vergaren, zijn aan de boerderij een kleine winkel met basisproducten en een molen verbonden. 'Onze buren zijn stuk voor stuk boeren. Tegen een minimale vergoeding komen ze bij ons hun graan en maïs malen om tortilla's te maken', vertelt Arely. 

Helaas is het gezinsinkomen niet toereikend om voor Arely en de andere kinderen hogere studies te financieren. En daar knelt het schoentje, want Arely droomt er al jaren van om lerares te worden. Daarvoor is een universitair diploma vereist. Dat is ook het geval voor andere eerbare jobs in de dichtstbijzijnde stad, op ongeveer anderhalf uur rijden. 'Het heeft totaal geen zin dat ik er ga rondleuren met mijn diploma van het middelbaar onderwijs.'

Verenigde Staten

In een poging om aan de armoede te ontsnappen, zijn drie zussen en een broer van Arely als illegale migranten naar de VS getrokken. 'Voor mezelf zie ik die piste niet zitten. Tijdens zijn tocht werd mijn broer financieel gepluimd door een mensenhandelaar en hij viel in handen van drughandelaars. Nog vooraleer hij de grens met de VS bereikte is hij in Mexico helemaal op de dool geraakt.'

Toen de ouders van Arely dit nieuws te horen kregen, raakten ze overstuur. Hun gezondheid ging zienderogen achteruit, de moeder heeft al twee hersenbloedingen overleefd. 'Mijn ouders hebben zich kapot gewerkt voor ons, en daarom zet ik mijn eigen dromen nu een tijdje in de koelkast', vertelt Arely op geëmotioneerde toon. Samen met drie andere zussen die nog thuis wonen, helpt ze vader en moeder op de boerderij, in het winkeltje en met de molen.

In het dorp van Arely is er geen discotheek, geen filmzaal, geen zwembad. Eén keer per maand is er een eucharistieviering. 'Ik zou elke week naar de mis willen, maar dan moet ik te voet naar het volgende dorp wandelen. Dat mag niet van mijn vader, want hij heeft een heilige schrik dat ik onderweg verkeerde mensen tegenkom. Daarom zit ik bijna altijd thuis. Mijn enige hobby is muziek luisteren.'

Opleidingen

Voor Astrid Vreys, regiodirecteur van Trias Centraal-Amerika, klinkt het verhaal van Arely bekend in de oren. 'Je moet realistisch zijn. De kans dat jonge vrouwen als Arely naar de unief kunnen, is quasi nihil. Maar de toekomst van de jongeren ligt niet alleen aan de universiteit, want zelfs afgestudeerde plattelandsjongeren vinden bijna nooit een job als boekhouder of advocaat.'

De opleidingen die jongeren krijgen van organisaties die Trias versterkt, zijn voor de jongeren hefbomen om stappen vooruit te zetten. 'Met de vaardigheden, en vooral ook het zelfvertrouwen dat ze daar opdoen, leren jongeren als Arely op eigen benen staan', benadrukt Vreys.

Coöperatie

Vrouwen die in landen als El Salvador een eigen inkomen willen verwerven, rijden zich echter dikwijls vast in weinig rendabele activiteiten. 'Dat is een gigantische uitdaging. Te veel vrouwen vervaardigen en verkopen producten waar nauwelijks vraag naar is', legt de regiodirecteur van Trias de vinger op een gapende wonde.

'Daarom vinden we het bij Trias heel belangrijk om de economische activiteiten van vrouwen en jongeren te koppelen aan producten die hun coöperatie of vereniging vervaardigt. Dat zijn geen vluchtige eendagsprojecten, maar duurzame initiatieven', besluit Vreys.

Lees de verhalen van andere jongeren in El Salvador