'Wie vooruit wil in Guatemala, raakt onvermijdelijk gefrustreerd'

27-02-2018
Daan Janssens (32) werkte vijf jaar bij Trias in Brussel. Tot hij een half jaar geleden een transfer versierde naar Guatemala. Een unieke maar ook loodzware ervaring, vertelt hij.

Vanuit het hoofdkantoor van Trias heeft Daan de voorbije jaren internationale solidariteit bij Unizo gemobiliseerd. Zo drukte hij bijvoorbeeld zijn stempel op de uitwisseling van expertise met kamers van koophandel in Zuid-Afrikaanse townships.

Op privé-vlak stapte Daan in het huwelijksbootje met Charlotte. Het koppel maakte plannen om zich rustig te settelen in het Antwerpse. Tot Daan zich plots kandidaat stelde om projecten van Trias uit de grond te stampen in Guatemala. Een half jaar geleden maakte hij samen met vrouwlief de grote oversteek naar Trias Centraal-Amerika.

Vanwaar die stap in het onbekende?
Daan: 'Vijf jaar lang heb ik geprobeerd om onze overzeese adviseurs zo goed mogelijk te helpen door kennis en knowhow van Unizo aan te reiken. Ik vond dat de tijd rijp was om eens aan de andere kant van de barrière te staan. Vandaag ben ik in Guatemala zelf adviseur van twee boerenorganisaties en één ondernemersvereniging. Ik begrijp nu veel beter onze manier van werken. En die is héél verschillend van andere ontwikkelingsorganisaties.'

Leg uit.
'Elke activiteit die we samen met onze partners inplannen, vertrekt vanuit een strategische visie. Voor onze partners is die aanpak nieuw. Toen ze nog met andere NGO's samenwerkten, voerden ze zoveel mogelijk activiteiten uit met de beschikbare fondsen. Maar dat interesseert ons niet. Bij Trias staat alles in functie van een heldere strategie, met het oog op duurzame impact.'

Wat heb je het voorbije half jaar nog geleerd?
'Als je bij verenigingen mee in de pot wil roeren, moet je eerst een vertrouwensband creëren. Ik denk dat dit aardig gelukt is bij onze nieuwe partners in Guatemala. We zijn trouwens bij hen gehuisvest, want een eigen kantoor hebben we niet.'

Heb je het gevoel dat je al concrete resultaten kon boeken?
'Resultaten op korte termijn zijn meestal niet duurzaam, en dus moeten we wat geduld oefenen. Er zijn alleszins hoopvolle signalen. Nadat we een tevredenheidsonderzoek uitvoerden bij de leden van onze partners, merkte ik dat sommige bestuurders een klik maakten. Vanuit hun mandaat moeten ze zichzelf wegcijferen, ten dienste van hun leden. Klinkt logisch, maar dat was het vroeger niet.' 

Guatemala staat bekend als een land waar vrouwen en jongeren weinig kansen krijgen.
'En dat is ook in de praktijk zo. Op het platteland domineert de koffieteelt. Als je zelf geen stukje grond hebt, ben je eigenlijk veroordeeld tot de armoede. Dat is de uitzichtloze situatie waarin veel jongeren verkeren. Ze kunnen kiezen voor een leven in de criminaliteit. Ofwel verhuizen ze, meestal richting Verenigde Staten, maar veel illegale migranten raken nooit op hun bestemming. Trias probeert de jongeren in Guatemala betere alternatieven aan te reiken door nieuwe economische activiteiten te promoten op het platteland. Denk aan de productie van honing of organische meststoffen.'

Zijn onze partners in Guatemala bereid om meer inspraak te verlenen aan vrouwen?
'We zijn volop bezig met de uitrol van een innovatieve methode die de participatie van vrouwen zal verhogen. We hebben die aanpak samen met onze partners ontwikkeld in El Salvador. Die mensen zijn hun ervaring nu aan het delen met hun collega's uit Guatemala. Hier kruipt Trias perfect in z'n rol van verbinden, versterken en veranderen.'

Waar put je de meeste voldoening uit?
'Vorige week heb ik een opleiding georganiseerd voor een jonge landbouwingenieur. Iemand met zo'n opleiding geniet doorgaans veel aanzien op het platteland en staat niet altijd open voor zelfkritiek. We hebben die ingenieur het belang van inclusie uitgelegd voor een boerenorganisatie. Als je vervolgens merkt dat hij op een andere manier gaat denken en handelen, dan doet dat deugd. En pas op, dat was niet mijn verdienste. De opleiding werd gegeven door partners uit El Salvador die Trias eerder al opgeleid had.'

Wat zijn jouw grootste frustraties in Guatemala?
'Ik woon in de tweede grootste stad van het land, maar de infrastructuur is bedroevend. De internetverbinding is onbetrouwbaar en het duurt drie uur om met de wagen een afstand van negentig kilometer te overbruggen. Alles gaat gewoon veel trager, en dus moet je lange dagen kloppen om met je werk toch het verschil te kunnen maken. Ik besef nu hoe frustrerend de obstakels zijn waar lokale boeren en ondernemers dagelijks mee geconfronteerd worden. Van de overheid moeten ze niks verwachten. Integendeel, ondernemende mensen aan in Guatemala gebukt onder de wurgende corruptie van ambtenaren.'

Ben je nog altijd van plan om binnen een half jaar terug te keren naar het hoofdkantoor van Trias in Brussel?
'Ja, dat is de bedoeling. Maar ik zal nooit spijt krijgen van mijn buitenlands avontuur. Voor mij was het nu of nooit. Want zo'n job als adviseur in Guatemala is geen 9 to 5-job, je moet het met hart en ziel doen. Zodra je zelf kinderen hebt, is zo'n engagement minder evident. Daarom ga ik er nog zes maanden hard van genieten.'