Pluk de dag - en de koffiebessen!

11-11-2018
Melanie D. Nunes

Deze ochtend ontbijt bij de gastgezinnen. Samen met Tine logeer ik bij Ada en haar 2 kindjes Naomi en Andrés. De moeder van Ada, Leti, is op terugweg van Honduras waar ze een opleiding volgde omtrent het biologisch telen van koffie, recepten voor het maken van meststoffen en insecticiden op natuurlijke basis. We krijgen een traditioneel Salvadoraans ontbijt met roerei, bonenpuree en mijn favoriet: bakbanaan.

Het verblijf in het gastgezin opent de ogen, levensstandaard is laag. Geen stromend water zorgt ervoor dat je water rantsoeneert en met bassins moet werken. Geen douche vandaag, dan maar koud water voor een kattenwas.

Bij het binnenkomen in de Los Pinos koffie cooperatie prijkt op het restaurant een bordje “Fair Trade”.

Hier worden de mensen een eerlijk loon betaald voor hun werk in de koffiepluk. Benieuwd wat we zullen verdienen straks met onze koffieoogst.

Deze voormiddag gaan we met zen allen (reisgezellen en families) zelf koffiebessen plukken.

Gewapend met zonnencreme, water en een rieten opvangmand trekken we ten strijde. Na een korte, hobbelige rit in de pickup truck, komen we aan op een stukje plantage met nieuwe planten.

Families en reisgezellen worden per rij koffieplanten verdeelt. We hebben de verantwoordelijkheid om koffiebessen te plukken voor onze nieuwe El Salvordiaanse familie, na afloop zal de oogst gewogen worden. Vol energie en moed beginnen we om 10u30 te plukken. Als barista zijnde weet ik dat we enkel de rode, rijpe bessen mogen plukken. De groene, onrijpe bessen zijn onvoldoende ontwikkeld om een degelijke, lekkere koffieboon op te leveren.

Op de steile helling, in de brandende zon doen we ons best om zoveel mogelijk rijpe bessen te plukken. De steile helling van de bergflank, bezaaid met takken en bladeren maakt het niet gemakkelijk om overeind te blijven. Zeker niet wanneer ik aan mijn beide voeten steken voel als het blijkt dat ik recht op een mierennest sta. Al huppelend probeer ik mijn rieten mand met koffiebessen los te maken, zonder al mijn oogst van koffiebessen in het rond te strooien, om zo snel mogelijk die kleine, venijnige mieren van mijn voeten en enkels te slaan.

Na 3 uur plukken in de hitte, druipt het zweet van iedereens voorhoofd. Het zit erop voor vandaag, maar normaal plukken de koffieboeren van 7u ‘s morgens tot 1u ‘s middags, langer is volgens mij niet vol te houden.

We verzamelen ons aan de rand van de koffieplantage om al onze bessen per familie in zakken te gieten. Nog geen gemakkelijke taak als blijkt bij de familie van Vera en ... de bessen op de grond vallen en zij op handen en knieën deze uit het zand mogen halen. Een aantal ramptoeristen staan met hun camera foto’s te nemen, gelukkig bieden er anderen een helpende hand.

Nadat alle zware zakken koffiebessen opgeladen zijn, vertrekken we terug met de pick up truck langs de hobbelige, onverharde steile weg naar boven richting Los Pinos kantoor. Eenmaal aangekomen worden de bessen uitgespreid en volgt een laatste selectie. Alle takjes, bladeren en groene bessen dienen we met onze familie te verwijderen. Daarna komt de controleur nazien of onze oogst aan de strenge voorwaarden voldoet. Eenmaal goedgekeurd wordt onze oogst per familie gewogen. Alle families zijn anders samengesteld, sommige bestaan uit enkel mannen, anderen gemengd. Mijn familie bestaat uit 3 volwassen vrouwen, Ada, Tine en mezelf. Hierdoor verschilt de oogst, en het verdiende loon, van familie tot familie enorm. Voor een zak van 20kg bessen werd $ 3,5 US dollar verdient. Het meest productieve familie verdiende met 4 volwassen $ 6,48 voor 40kg bessen. Onze familie krijg $ 4,54 voor 3 uur werk in de snikhete zon met 3 vrouwen. Dit bedrag was net genoeg om 6 verse vissen te kopen ter waarde van $ 4,20. Ik was al blij dat we net onze lunch hadden verdient, wat een feestmaal was, bestaande uit 1 vis per persoon en gestoomde groentjes geserveerd met... tortilla, what else?!

Als barista zijnde was deze ervaring voor mij zeer leerrijk en confronterend. Het FairTrade loon is net genoeg om te eten, kinderen naar school te sturen,... kortom om enkel en alleen de basisbehoeften te voorzien. Ik hoop dat deze ervaring en getuigenis iedereen doet stilstaan dat de fair trade prijs die we betalen voor een pakke koffie het absoluut minimum is, alles daaronder is slavernij.

Koffie, een luxeproduct bestemd voor export, is met een Westers loon niet duur, gezien je slechts 10gr nodig hebt voor een kopje koffie (ruim gerekend). Dus met pakje koffie aan te kopen van pakweg €30/kg, komt dit neer op slechts € 0,30 per tas koffie. Via de Trias koffieworkshop hoop ik oa. deze boodschap over te brengen en mensen bewust te maken van eerlijke koffie.

Na onze welverdiende lunch met de families rusten we even uit na deze zware werk voormiddag. Rond 15u30 maak ik mij klaar om een korte Trias koffieworkshop te geven voor mijn reisgezellen en El Salvordiaanse gastfamilies.

Ik installeer mij in het prachtig Los Pinos restaurant, een overdekt terras met een adembenemend zicht op het dal met het Congo meer. Ik kijk er al naar uit om de volgende dag in het meer te gaan zwemmen. Terwijl ik mijn koffiespullen uitpak, en de Los Pinos koffie die ik reeds gebrand en gemalen mee heb vanuit België, vormt er zich een groep geïnteresseerde baristas en kelners van het restaurant rond mij. Ook de directeur van de Los Pinos cooperatieve Sigfredo Benitez wijkt niet van mijn zijde en begint mij allerlei vragen te stellen. Ik ben vereerd dat ik voor deze mensen, de koffieproducenten, die dag in, dag uit in de weer zijn om koffie te plukken en te verwerken, mag koffie schenken. Voor de mini Trias koffieworkshop heb ik mijn introductie voorbereid in het Spaans, met hulp van vertalers Femke en Jan. Graag bedankt ik hen nogmaals voor het bijstaan en verbeteren van mijn Spaanse intro, zonder hen was dit nooit gelukt. Ondertussen hebben mijn Vlaamse reisgezellen en hun lokale families zich geïnstalleerd in het restaurant. Toevallige Amerikaanse toeristen hebben zich ook aangesloten. Na een uur Trias koffieworkshop, waarbij iedereen de kans heeft gehad van een kopje Los Pinos koffie te genieten, en wat meer uitleg over de koffie, geef ik nog de kans aan een vrijwilliger uit het publiek om zelf eens te proberen koffie op te gieten. Joos grijpt deze kans (letterlijk) met beiden handen aan en geeft zich vol overgave, in volle concentratie om de weegschaal en timer in de gaten te houden. Met een trotse glimlach kan ze haar bereide koffie schenken aan de rest van de groep. Na een kleine vragenronde sluiten we de dag af met warm (koffie)gevoel vanbinnen.

Het avond diner wordt bij de families gegeten, het is onze laatste avond samen. Ik was vereerd en blij dat onze grootmoeder Leti tijdig terug was van haar koffie bijscholing in Honduras, om de koffieworkshop ‘s namiddags mee te maken. Na het avondeten was Tine nog nieuwsgierig naar het gezang dat gaande was in de kerk naast ons deur. We zijn met zen allen dan vlug even gaan aansluiten bij de misviering. Een kleurrijke kerk vol ambiance, iedereen stond mee te zingen en in de handen te klappen, ter begeleiding van de basgitaar en zangeres. Na 15 min. zingen verschijnt de directeur van de los pinos cooperatie op het podium/altaar, die onze aanwezigheid voor de hele kerk nog eens benadrukt. Alle ogen op ons gericht. Hij bedankt dios (god) voor onze aanwezigheid.

Moe en voldaan van deze lange, productieve dag kruipen we met plezier om 21u in ons bed, vergezeld van het geluid van blaffende honden.