'We hebben kennis en knowhow nodig om vooruit te geraken'

Flor is 30 en heeft een dochtertje, maar ze woont nog altijd bij haar ouders. Aan hen heeft Flor het te danken dat ze in Kishuara een job heeft als boekhoudster bij de plaatselijke coöperatie van aardappeltelers. De ouders van Flor cijferen zich helemaal weg voor een goede opvoeding en dito opleiding van hun negen kinderen. Trias helpt ervoor zorgen dat Flor en de andere jongeren in Kishuara een betere toekomst tegemoet gaan dan het moeilijke kronkelpad dat de vorige generatie moest bewandelen.
 
Wat was je grootste droom als kind?
Flor: 'Ik herinner me dat ik de school altijd heel belangrijk gevonden heb. Allicht werd me dat ingepeperd door mijn ouders. Op mijn zevende stuurden ze me samen met een broer naar Abancay, een stad op twee uur rijden van Kishuara. We kwamen er terecht in een huurkamertje van een familielid. Voor de oppas zorgde een tienermeisje dat eveneens studeerde in de stad. Dat was een moeilijke periode, want ik sprak enkel quechua. Rondom mij sprak iedereen Spaans, ik begreep er geen snars van. Ik miste mijn ouders, maar zij moesten blijven voortwerken in Kishuara om mijn studies te betalen. Alleen tijdens de vakantieperiodes keerde ik voor korte tijd terug naar het ouderlijke nest.'
 
Die opofferingen hebben wel een mooi resultaat opgeleverd, nietwaar?
'Ik heb in Abancay een diploma behaald in het lager, secundair en hoger onderwijs. Ik ben op 24-jarige leeftijd aan de unief afgestudeerd als boekhoudster. Hierdoor ben ik een soort rolmodel geworden in ons gezin: het is logisch dat mijn jongere broers en zussen ook de ambitie hebben om aan de universiteit te studeren. Mijn ouders klagen wel eens dat het onderwijs in Peru schandalig duur is. Zij offeren hun hele leven op om alle kinderen evenveel kansen te geven. Vrije tijd is een begrip dat zij niet kennen. Ik probeer mijn ouders te helpen door een deel van de opbrengst van mijn aardappelperceel aan hen te schenken. Gemakkelijk is dat niet altijd, want ik moet ook aan de opvoeding van mijn dochter denken. Ze is nu bijna twee jaar.'
 
Jouw partner studeert momenteel nog aan de universiteit?
'Ja, dat klopt. Hernan heeft dus geen inkomsten. Tijdens de weekends helpt hij me met het werk op de boerderij. We hebben twee hectare aardappelen. Een deel van de opbrengst wordt gevriesdroogd. Ik hoop natuurlijk dat de nieuwe vrieskamer die we met de steun van Trias bouwen het rendement van deze aardappelen zal verhogen. De verse aardappelen voor de verkoop nemen we met een karretje mee naar de markt. Wat dan nog overblijft, verkopen we via tussenhandelaars op de markt in Cuzco, de grootste toeristische trekpleister in Peru.'
 
Hoe breng je een doorsnee dag door?
'Mijn ontbijt bestaat uit een soep van gerst of tarwe. Daarna begin ik aan mijn dagtaak als boekhoudster bij Coopagros, de coöperatie waar ook mijn ouders bij aangesloten zijn. Op vrije dagen doe ik het huishouden en verzorg ik mijn kindje. Regelmatig werk ik op het veld. En soms maak ik samen met andere vrouwen het middageten voor de mannen die op het veld zware arbeid verrichten. Dat middageten bestaat traditioneel uit aardappelen, kaas, een beetje sla. Een populair gerecht is lomo saltado, reepjes vlees met aardappelen en ajuin, met daar overheen peterselie en tomaten. ’s Avonds is er weer soep.'
 
Vind je de boerengemeenschap van Kishuara een aangename plek om te leven?
'Hier is het rustig, je ademt gezonde lucht en we eten natuurlijke voedingsproducten. In de steden zijn dat schaarse goederen geworden. Ik stel vast dat steeds meer jongeren na hun studies terugkeren naar Kishuara. Het is een trend aan het worden. Maar anderzijds: de mogelijkheden om je te ontspannen zijn heel beperkt in ons dorp.'
 
Heb je er nooit aan gedacht om terug te verhuizen naar de stad?
'Ik hou van mijn werk als boekhoudster in de coöperatie en ik ben graag zo dicht mogelijk bij mijn ouders, maar ik moet toegeven dat we al een terrein gekocht hebben in Abancay. We zullen nog veel moeten sparen om daar een woning te bouwen en een eigen zaak op te starten. Maar het is nu eenmaal zo dat er in de stad veel meer handel en werkgelegenheid is. Bovendien ligt Abancay amper op anderhalf uur rijden. Door de verbetering en uitbreiding van het wegennet neemt de mobiliteit in de Andes voortdurend toe.'
 
 

Soms is het zo koud en kil in ons huis dat je er zachtjes van in slaap dommelt.

Flor

Wat zijn je favoriete hobby’s?
'Spelen met mijn dochtertje en weven. Voeg er ook maar muziek aan toe, niet alleen de typische folklore uit onze eigen streek, maar bijvoorbeeld ook rock en cumbia. Zonder muziek is het dikwijls erg kil in onze woonkamer. We wonen op 3.000 meter boven de zeespiegel, zonder verwarming. Soms is het zo koud en kil dat je er vanzelf bij in slaap valt.'
 
Is er tijd voor ontspanning of vakantie?
'Ja, hoor. We hebben onlangs met ons gezin een bezoek gebracht aan Chincheros, een toeristisch dorpje in de heilige vallei van de Inca’s. En in Pampachiri hebben we het fameuze ‘stenen bos’ bezocht. Dat zijn mooie momenten.'
 
In welke mate hou je als hoog opgeleide jongere nog van de typische cultuur en tradities uit de Andes?
'Ik draag graag de typische kleren en ben trots op onze pachamama, de moeder aarde. In de carnavalsperiode heb ik altijd graag meegedaan tijdens de festiviteiten. Anderzijds stel ik vast dat de meeste jongeren van mijn leeftijd al meer kinderen hebben.'
 
Wat heeft Kishuara vooral nodig?
'De boeren in onze gemeenschap hebben kennis en knowhow nodig. Dat is niet evident, want iedereen moet de hele dag zwoegen om een inkomen bijeen te harken. Er blijft dan niet veel tijd en energie meer over om bezig te zijn met opleidingen.'